İdare mahkemesinde dava açma süresi ne zaman başlar, nasıl hesaplanır ve hangi durumlarda değişir?
İdari yargıda en sık yapılan ve telafisi en zor hata, dava açma süresinin kaçırılmasıdır. Süre geçtikten sonra işlem ne kadar hukuka aykırı olursa olsun, dava esastan incelenmeden reddedilir.
Genel kural: 60 gün
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde dava açma süresi Danıştay ve idare mahkemelerinde 60, vergi mahkemelerinde 30 gündür. Süre, yazılı bildirimin yapıldığı, yani işlemin tebliğ edildiği tarihi izleyen günden başlar.
İdareye başvuru ve sessiz kalma
Bir işlemin yapılması için idareye başvurduğunuzda idare 30 gün içinde cevap vermezse isteğiniz reddedilmiş sayılır. Bu sürenin bitiminden itibaren dava açma süresi içinde dava açılabilir (İYUK m. 10).
Dava açma süresi içinde, işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi için üst makama, üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurmak da mümkündür. Bu başvuru işleyen dava açma süresini durdurur (İYUK m. 11).
İdari eylemler için özel kural
İdarenin bir eylemi nedeniyle zarara uğrayanlar, eylemi öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden itibaren beş yıl içinde önce idareye başvurmalıdır. Başvurunun reddi veya cevapsız kalması üzerine dava açılabilir (İYUK m. 13).
İdari yargıda süre, hakkın kendisi kadar önemlidir.
Kanun yolu ve sürelerin gösterilmesi
Anayasa'nın 40. maddesi uyarınca idare, işlemlerinde kişilerin hangi kanun yollarına ve mercilere başvurabileceğini ve sürelerini belirtmek zorundadır. Bu bilgilerin eksik veya yanlış gösterilmesi, süre hesabında dikkate alınabilecek bir durumdur; yine de bu konuda en güvenli yol, tebliğden hemen sonra hukuki destek almaktır.