Makaleler
Hukuk Sözlüğü.
Hukuki süreçlerde sık karşılaşılan terimlerin sade açıklamaları.
A
- Adli yardım
- Yargılama giderlerini ve avukatlık ücretini karşılayamayacak durumdaki kişilere, harç ve giderlerden geçici muafiyet ya da baro aracılığıyla ücretsiz avukat sağlanması.
- Arabuluculuk
- Tarafların, tarafsız bir arabulucunun yardımıyla uyuşmazlığı mahkemeye gitmeden çözmeye çalıştığı yöntem. İş, ticaret, tüketici, kira ve ortaklığın giderilmesi gibi uyuşmazlıklarda dava açmadan önce zorunludur.
B
- Beraat
- Ceza yargılamasında sanığın suçlamadan aklanmasına ilişkin karar.
- Bilirkişi
- Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemeye rapor sunan uzman.
D
- Dava şartı
- Mahkemenin davanın esasına girebilmesi için bulunması gereken koşul. Örneğin zorunlu arabuluculuk hâllerinde arabulucuya başvurulmuş olması bir dava şartıdır.
H
- Haciz
- Alacağın tahsili için borçlunun mal ve haklarına icra dairesi tarafından el konulması.
- Hak düşürücü süre
- İçinde kullanılmayan hakkın tamamen sona erdiği süre. Zamanaşımından farklı olarak hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- Kanuni şartları taşıyan hâllerde, iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasına ilişkin hükmün açıklanmaması; denetim süresi sorunsuz geçerse davanın düşmesi.
İ
- İcra inkâr tazminatı
- İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksız bulunması hâlinde, likit alacaklarda alacağın yüzde yirmisinden az olmamak üzere borçluya yüklenen tazminat.
- İhbar tazminatı
- İş sözleşmesini bildirim sürelerine uymadan fesheden tarafın, bu sürelere ait ücret tutarında ödediği tazminat.
- İhtarname
- Bir hakkın kullanılacağının veya bir yükümlülüğün yerine getirilmesinin karşı tarafa, genellikle noter aracılığıyla resmen bildirilmesi.
- İhtiyati haciz
- Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağının tahsilini güvenceye almak için, dava veya takip sonuçlanmadan borçlunun mallarına konulan geçici haciz.
- İhtiyati tedbir
- Dava sonuçlanıncaya kadar mevcut durumdaki bir değişiklik nedeniyle hakkın elde edilmesinin zorlaşmasını önlemek için mahkemenin verdiği geçici koruma kararı.
- İlam
- Mahkemenin verdiği ve icra yoluyla yerine getirilebilen karar.
- İstinaf
- İlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesi veya bölge idare mahkemesi tarafından hem maddi olay hem hukuki yönden yeniden incelenmesi.
- İştirak nafakası
- Velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafaka.
- İtirazın iptali davası
- Borçlunun ilamsız icra takibine itiraz etmesi üzerine alacaklının, takibe devam edebilmek için genel mahkemede açtığı dava.
K
- Kesinleşme
- Bir karara karşı kanun yollarının tükenmesi veya süresinde başvurulmaması sonucu kararın artık değiştirilemez hâle gelmesi.
- Kıdem tazminatı
- Kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesi sona eren ve en az bir yıl çalışmış işçiye, her tam yıl için ödenen tazminat.
- Konkordato
- Borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırması.
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı
- Savcılığın, yeterli şüphe oluşmadığı için dava açmamaya karar vermesi. Halk arasında takipsizlik kararı olarak bilinir.
M
- Menfi tespit davası
- Bir borcun bulunmadığının tespit edilmesi için açılan dava.
- Mirasçılık belgesi
- Kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren belge. Halk arasında veraset ilamı olarak bilinir; noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır.
- Muris muvazaası
- Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla yaptığı bağışı tapuda satış gibi göstermesi.
- Müdafi
- Ceza yargılamasında şüpheli veya sanığın savunmasını yapan avukat.
O
- Ortaklığın giderilmesi
- Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir malın paydaşlar arasında bölünmesi ya da satılarak bedelinin paylaştırılması. İzale-i şuyu olarak da bilinir.
S
- Saklı pay
- Kanunun belirli yakın mirasçılara güvence altına aldığı ve mirasbırakanın vasiyetle ortadan kaldıramayacağı miras payı.
- Sanık
- Kovuşturma evresinde, yani iddianamenin kabulünden itibaren suç şüphesi altındaki kişi.
Ş
- Şüpheli
- Soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişi.
T
- Tahliye taahhüdü
- Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlenmesi.
- Tebligat
- Bir yargısal veya idari işlemin ilgilisine kanuna uygun şekilde bildirilmesi. Birçok süre tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
- Temerrüt
- Borçlunun, muaccel hâle gelmiş borcunu alacaklının ihtarına rağmen ya da kararlaştırılan günde ifa etmemesi; gecikme faizinin başlangıcıdır.
- Temyiz
- Kararların Yargıtay veya Danıştay tarafından hukuka uygunluk yönünden incelenmesi.
- Tenkis davası
- Saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarruflarının saklı payı aşan kısmının indirilmesi için açtığı dava.
V
- Vekâletname
- Bir kişinin başka birini kendi adına işlem yapmaya yetkilendirdiğini gösteren belge. Dava vekâletnameleri noterde düzenlenir.
- Velayet
- Ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi ve temsiline ilişkin ana ve babaya ait hak ve yükümlülükler.
Y
- Yoksulluk nafakası
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında ödenen nafaka.
- Yürütmenin durdurulması
- İdari yargıda, dava sonuçlanana kadar idari işlemin uygulanmasının durdurulmasına ilişkin karar.
Z
- Zamanaşımı
- Belirli bir süre geçtikten sonra bir alacağın dava yoluyla istenememesi. Hak düşürücü sürenin aksine borçlu tarafından ileri sürülmelidir.
Tanımlar genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.